آیا انسان آزاد است یا مجبور؟ مرز آزادی تا كجاست؟

 

خداوند، انسان را آزاد آفریده است و به او اختیار داده تا كارهایش را انتخاب كند. گرچه بعضی گفته اند: انسان در كارهایش مجبور است و گمان می كند كه آزاد است، اما دلایل بسیاری بر اختیار انسان وجود دارد كه به برخی از آنها اشاره می كنیم:


الف) هر انسانی در كارهای خود گاهی دچار تردید و شك می شود كه آیا انجام دهد یا ندهد؟ همین شك، دلیل بر آزادی اوست كه می تواند كاری را انجام دهد و می تواند انجام ندهد.


ب) گاهی انسان ها به كار یكدیگر انتقاد دارند. انتقاد نیز دلیل آن است كه كسی كه كار را انجام داده، می توانسته انجام ندهد.


ج) هر انسانی در عمر خود بارها از گفتار و رفتار خود پشیمان شده است و همین پشیمانی دلیل آن است كه می توانسته انجام ندهد و لذا با خود می گوید: ای كاش انجام نمی دادم!

 

د) همه مردم فرزندان خود را تربیت می كنند و یا به معلم و مربی می سپارند و این دلیل آن است كه فرزند انسان می تواند مسیر كج را رها و به راه حق برود.


بنابراین شك، انتقاد، پشیمانی و تربیت، دلیل آزادی انسان است. علاوه بر آنكه آزادی خواسته تمام انسان ها بلكه حیوانات است. شما اگر گربه ای را در قفس كنید، هر نوع غذا برای او در قفس قرار دهید، باز ناراحت است و ترجیح می دهد در كوچه و خیابان ساده ترین غذا را بخورد اما در قفس نباشد. در بهشت نیز اگر آزادی نباشد، مؤمن رنج می برد و لذا مؤمنان هنگامی كه وارد بهشت می شوند، خدا را به خاطر آزادی در بهشت سپاس می گویند: ألحمدٌ لله الذی نَتَبَوء من الجنه حیث نشاء(1). با این همه، انسان بنده خداست و باید به دستورات او عمل كند و اگر آزادی مرز نداشته باشد و انسان اختیار خود را به نفس و تمایلات شخصی یا تمایلات دیگران بدهد او را به دره هلاكت سقوط خواهد داد.آزادی باید در چارچوب فرامین خدا و عقل باشد تا سبب سلب آزادی دیگران نشود.

 

____________________________________________________________________________________________________________________________________
منبع:
(1). سوره زمر ، آیه 74