آیا درست است که از اهل بیت علیهم السلام درخواست چیزی یا دعایی بکنیم؟


پاسخ اجمالی
ما هیچ گاه بطور استقلالی از مخلوقات خدا خواسته ای نمی خواهیم بلکه به امر خداوند و غیر استقلالی کارهایمان را از غیر خدا می خواهیم. توسل، شفاعت وکمک خواستن ما از اهل البیت همگی باذن خداوند است. آیات الهی کمک خواستن و توسل به اولیای الهی را جایز دانسته اند به عنوان مثال:
قَالُواْ يَا أَبَانَا اسْتَغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا إِنَّا كُنَّا خَاطِئِينَ
گفتند: ای پدر برای گناهان ما آمرزش بخواه که ما خطاکار بوده ايم.
این آیه درباره خطای برادران یوسف است که بعدها که متوجه خطای خود شدند پیش پدر خود وپیامبر بزرگ خدا حضرت یعقوب رفته و از او خواستند تا بدرگاه خدا طلب عفو و بخشش کند. نکته ای که اینجا باید مورد توجه قرار بگیرد اینست که برادران یوسف به غیر از خدا توسل کردند و حضرت یعقوب برای آنها دعا کرد و قرآن این عمل را نفی نمی کند.


پاسخ تفصیلی
اینکه خداوند در قران می فرماید ایاک نعبد و ایاک نستعین یعنی تنها از من کمک بخواهید، سوال اینست که آیا با این انحصار که کمک طلبیدن را منحصر به خداوند کرده آیا کمک طلبیدن و یاری جستن از اهل البیت معنا دارد؟
در پاسخ باید بگوییم اگر ما از اهل البیت مستقلا کمک بخواهیم به این معنا آنها را مستقل در فیوضات بدانیم ،در این صورت صحیح نخواهد بود چرا که هیچ بنده ای از خودش استقلال وجودی و فیوضی ندارد و کل کاینات نیازمند وجود واجب الوجوب هستند.
اما از نگاه دیگر خود خداوند به برخی از بندگان خودش قدرت هایی رو داده و آنها رو واسطه فیض قرار داده. اهل البیت علیهم السلام به عنوان بندگان صالح و خلفای الهی روی زمین دارای چنین قدرتی هستند ولی ما مستقلا از اهل البیت مدد نمی خواهیم بلکه آنها را واسطه فیض میدانیم که خداوند به آنها عطا کرده است مثلا در دعای توسل میخوانیم اَللّهُمَّ اِنّی اَسئلُکَ وَاَتَوَجَّهُ الَیکَ بِنَبِیِّکَ نَبِیّ الرَّحمَةِ مُحَمَّدٍ صَلَّی اللّهُ عَلَیهِ وَالِهِ یا اَبَاالقاسِم یا رَسوُلَ اللّهِ یا اِمامَ الرَّحمَةِ یا سَیِدَناوَ مَولانا اِنا تَوَجَّهنا وَستَشفَعنا وَ تَوَسَّلنا بِکَ اِلیَ اللّهِ وَ قَدَّمناکَ بَینَ یَدَی حاجاتِنا یا وَجیهاً عِندَاللّهِ اِشفَع لَنا عِندَاللّه.
اگر توجه کنید میگوییم  وتوسلنا بک الی الله یا می گوییم اشفع لنا عندالله همه اینها دلیل بر اینست که اهل بیت را مستقل در فیوضات نمی دانیم بلکه واسطه در فیوضات می دانیم.
اما نکته دیگر اینست که اگر بگوییم فقط باید از خدا کمک بخواهیم و انحصار در خداوند دارد پس در امور دنیوی نیاید بکسی جز خدا رو بزنیم مثلا اگر کسی ماشینش خراب شود باید ماشینش رو به تعمیرکار بسپارد و از او کمک بخواهد که وسیله اش را درست کند یا نه؟و یا اینکه بگوییم این عمل او شرک به خداوند است و از یک مخلوق کمک خواسته،در حالی که هیچ کسی در طول تاریخ اینها رو شرک ندانسته و نمی داند، پس صرف کمک خواستن و مدد جستن نمیتوان گفت که این عمل شرک است.


اما آیات الهی:
َرَسُولًا إِلَى بَنِي إِسْرَائِيلَ أَنِّي قَدْ جِئْتُكُم بِآيَةٍ مِّن رَّبِّكُمْ أَنِّي أَخْلُقُ لَكُم مِّنَ الطِّينِ كَهَيْئَةِ الطَّيْرِ فَأَنفُخُ فِيهِ فَيَكُونُ طَيْرًا بِإِذْنِ اللّهِ وَأُبْرِئُ الأكْمَهَ والأَبْرَصَ وَأُحْيِي الْمَوْتَى بِإِذْنِ اللّهِ وَأُنَبِّئُكُم بِمَا تَأْكُلُونَ وَمَا تَدَّخِرُونَ فِي بُيُوتِكُمْ إِنَّ فِي ذَلِكَ لآيَةً لَّكُمْ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ.(1)
و [او را به عنوان] پيامبرى به سوى بنى اسرائيل [مى‏فرستد كه او به آنان مى‏ گويد] در حقيقت من از جانب پروردگارتان برايتان معجزه‏اى آورده‏ام من از گل براى شما [چيزى] به شكل پرنده مى‏سازم آنگاه در آن مى‏دمم پس به اذن خدا پرنده‏اى مى شود و به اذن خدا نابيناى مادرزاد و پيس را بهبود مى ‏بخشم و مردگان را زنده مى‏ گردانم و شما را از آنچه مى ‏خوريد و در خانه هايتان ذخيره مى ‏كنيد خبر مى ‏دهم مسلما در اين [معجزات] براى شما اگر مؤمن باشيد عبرت است. 
این آیه بعنوان مثال حضرت عیسی را بعنوان واسطه بین خدا و مردم معرفی می کند که حضرت عیسی می میراند زنده میکند واز درون خبر می دهد اما باذن الله.
اما آیه ای درباره کمک خواستن یکی از اولیای الهی از مردم:
(فَاَعِينُونِي بِقُوَّةٍ اَجعَل بَينَكم وَ بَينَهُم رَدماً) پس شما با قوت بازو به من كمك كنيد تا سدي محكم بسازم تا به كلي مانع از دست برد به شما شود.(2)
این آیه درباره ذوالقرنین هست که از مردم کمک میخواهد ولی خداوند کمک خواستن و مدد جستن او را شرک نمی داند.
آیا توسل به غیر خدا جایز است؟
ما در باب توسل به چند آیه و مختصری از توضیحات بسنده می کنیم.
الف. قَالُواْ يَا أَبَانَا اسْتَغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا إِنَّا كُنَّا خَاطِئِينَ(3)
گفتند: ای پدر برای گناهان ما آمرزش بخواه که ما خطاکار بوده ايم.
این آیه درباره خطای برادران یوسف نسبت به یوسف است که بعدها که متوجه خطای خود شدند پیش پدر خود وپیامبر بزرگ خدا حضرت یعقوب رفته و از او خواستند تا بدرگاه خدا طلب عفو و بخشش کند.نکته ای که اینجا باید مورد توجه قرار بگیرد اینست که برادران یوسف به غیر از خدا توسل کردند و حضرت یعقوب برای آنها دعا کرد و قرآن نیز عملی را نفی یا دفع نمی کند.
ب. وَلَوْ أنَّهُمْ إذْ ظَلَمُوا أنْفُسَهُمْ جَاءُوكَ فَاسْتَغْفَرُوا اللهَ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسُولُ لَوَجَدُوا اللهَ تَوَّاباً رَحيماً(4)
اگر ايشان وقتي به خودشان ظلم كردند نزد تو آيند پس از خداوند طلب بخشايش كنند ورسول خدا هم براي ايشان طلب بخشايش كند به تحقيق خداوند را توبه پذير وبخشنده خواهند يافت.

____________________________________________________________________________________________________________________________________________

پی نوشت:

(1). عمران  49

(2). کهف  95

(3). یوسف  95

(4). نساء 64

(5). طه 109